Mercurii Sententiae de Iis, Quae Sunt

Ἑλληνιστί¹

Νῦν δέ, ὧ τέκνον, <ἐν> κεφαλαίοις τὰ ὄντα διεξελεύσομαι· νοήσεις γὰρ τὰ λεγόμενα μεμνημένος, ὧν ἤκουσας.

1. Πάντα τὰ ὄντα κινεῖται· μόνον τὸ μὴ ὂν ἀκίνητον.
2. Πᾶν σῶμα μεταβλητόν, οὐ πᾶν σῶμα διαλυτόν· [ἔνια τῶν σωμάτων διαλυτά].
3. Οὐ πᾶν ζῷον θνητόν, οὐ πᾶν ζῷον ἀθάνατον.
4. Τὸ διαλυτὸν φθαρτόν, τὸ μένον ἀμετάβλητον, <τὸ ἀμετάβλητον> ἀίδιον.
5. Τὸ ἀεὶ γινόμενον, ἀεὶ καὶ φθείρεται· τὸ δὲ ἅπαξ γινόμενον, οὐδέποτε φθείρεται, οὐδὲ ἄλλο τι γίνεται.
6. Πρῶτον ὁ θεός, δεύτερον ὁ κόσμος, τρίτον ὁ ἄνθρωπος.
7. Ὁ κόσμος διὰ τὸν ἄνθρωπον, ὁ δὲ ἄνθρωπος διὰ τὸν θεόν.
8. Ψυχῆς τὸ μὲν αἰσθητὸν θνητόν, τὸ δὲ λογικὸν ἀθάνατον.
9. Πᾶσα οὐσία ἀθάνατος, πᾶσα οὐσία μεταβλητή.
10. Πᾶν τὸ ὂν διττόν, οὐδὲν τῶν ὄντων ἕστηκεν.
11. Οὐ πάντα ψυχῇ κινεῖται, πᾶν δὲ ὂν ψυχὴ κινεῖ.
12. Πᾶν τὸ πάσχον αἴσθεται, <οὐ> πᾶν τὸ αἰσθόμενον πάσχει.
13. Πᾶν τὸ λυπούμενον καὶ ἥδεται [ζῷον θνητόν], οὐ πᾶν τὸ ἡδόμενον λυπεῖται [ζῷον ἀίδιον].
14. Οὐ πᾶν σῶμα νοσεῖ· πᾶν σῶμα νοσοῦν διαλυτόν.
15. Ὁ νοῦς ἐν τῷ θεῷ, ὁ λογισμὸς ἐν τῷ ἀνθρώπῳ.
16. Ὁ λόγος ἐν τῷ νοί, ὁ νοῦς ἀπαθής.
17. Οὐδὲν ἐν σώματι ἀληθές, ἐν ἀσωμάτῳ τὸ πᾶν ἀψευδές.
18. Πᾶν τὸ γενόμενον μεταβλητόν, οὐ πᾶν τὸ γενόμενον φθαρτόν.
19. Οὐδὲν ἀγαθὸν ἐπὶ τῆς γῆς, οὐδὲν κακὸν ἐν τῷ οὐρανῷ.
20. Ὁ θεὸς ἀγαθός, ὁ ἄνθρωπος κακός.
21. Τὸ ἀγαθὸν ἐκούσιον, τὸ κακὸν ἀκούσιον.
22. Οἱ θεοὶ τὰ ἀγαθὰ αἱροῦνται ὡς ἀγαθά<, οἱ ἄνθρωποι τὰ κακὰ αἱροῦνται ὡς ἀγαθά>.
23. Ἡ εὐνομία μετὰ θεοῦ ὁμόνοια· ἡ εὐνομία ὁ νόμος.
24. Θεῖος χρόνος, νόμος ἀνθρώπινος.
25. Κακία κόσμου τροφή, χρόνος ἀνθρώπου φθορά.
26. Πᾶν <τὸ> ἐν οὐρανῷ ἀμετάθετον, πᾶν τὸ ἐπὶ γῆς μεταθετόν.
27. Οὐδὲν ἐν οὐρανῷ δοῦλον, οὐδὲν ἐπὶ γῆς ἐλεύθερον.
28. Οὐδὲν ἄγνωστον ἐν οὐρανῷ, οὐδὲν γνώριμον ἐπὶ τῆς γῆς.
29. Οὐ κοινωνεῖ <τὰ ἐν οὐρανῷ τοῖς ἐπὶ γῆς, κοινωνεῖ>  τὰ ἐπὶ γῆς τοῖς ἐν οὐρανῷ.
30. Πάντα τὰ ἐν οὐρανῷ ἄμωμα, πάντα τὰ ἐπὶ γῆς ἐπίμωμα.
31. Τὸ ἀθάνατον οὐ θνητόν, τὸ θνητὸν οὐκ ἀθάνατον.
32. Τὸ σπαρὲν οὐ πάντως γενητόν, τὸ δὲ γενητὸν πάντως καὶ σπαρέν.
33. Διαλυτοῦ σώματος δύο χρόνοι· ὁ ἀπὸ τῆς σπορᾶς μέχρι τῆς γενέσεως καὶ ὁ ἀπὸ τῆς γενέσεως μέχρι τοῦ θανάτου· τοῦ ἀιδίου σώματος χρόνος ἐκ τῆς γενέσεως μόνος.
34. Τὰ διαλυτὰ σώματα αὔξεται καὶ μειοῦται.
35. Ἡ διαλυτὴ ὕλη εἰς τὰ ἐναντία ἐναλλοιοῦται [φθορὰν καὶ γένεσιν]· ἡ δὲ ἀίδιος ἢ εἰς αὑτὴν ἢ εἰς τὰ ὅμοια.
36. Γένεσις ἀνθρώπου φθορᾶς, φθορὰ ἀνθρώπου γενέσεως ἀρχή.
37. Τὸ ἀπογιγνόμενον <καὶ ἐπιγίγνεται, τὸ ἐπιγιγνόμενον> καὶ ἀπογίγνεται.
38. Τῶν ὄντων τὰ μὲν ἐν σώμασίν εἰσι, τὰ δὲ ἐν ἰδέαις, τὰ δὲ ἐν ἐνεργείαις· σῶμα δὲ ἐν ἰδέαις, ἰδέα δὲ καὶ ἐνέργεια ἐν σώμασί ἐστι.
39. Τὸ ἀθάνατον οὐ μετέχει τοῦ θνητοῦ, τὸ δὲ θνητὸν τοῦ ἀθανάτου μετέχει.
40. Τὸ μὲν θνητὸν εἰς ἀθάνατον σῶμα οὐκ ἔρχεται, τὸ δὲ ἀθάνατον εἰς θνητὸν παραγίνεται.
41. Αἱ ἐνέργειαι οὐκ εἰσὶν ἀνωφερεῖς, ἀλλὰ κατωφερεῖς.
42. Οὐδὲν ὠφελεῖ τὰ ἐπὶ γῆς τὰ ἐν οὐρανῷ, πάντα ὠφελεῖ τὰ ἐν οὐρανῷ τὰ ἐπὶ γῆς.
43. Ὁ οὐρανὸς σωμάτων ἀιδίων δεκτικός, ἡ γῆ φθαρτικῶν δεκτική.
44. Ἡ γῆ ἄλογος, ὁ οὐρανὸς λογικός.
45. Τὰ ἐν οὐρανῷ ὑπόκειται, τὰ ἐπὶ γῆς τῇ γῇ ἐπίκειται.
46. Ὁ οὐρανὸς πρῶτον στοιχεῖον, ἡ γῆ ὕστατον στοιχεῖον.
47. Πρόνοια θεία τάξις, ἀνάγκη προνοίᾳ ὑπηρέτις.
48. Τύχη φόρα ἄτακτος, ἐνεργείας εἴδωλον, δοξὰ ψευδής.
49. Τί θεός; Ἄτρεπτον ἀγαθόν. Τί ἄνθρωπος; Τρεπτὸν κακόν.

Latine

Nunc autem, o fili, per sententias ea, quae sunt, narrabo; iccirco dicta cogita memor eorum, quae audisti.

1. Omnia, quae sunt, moventur. Solum id, quod non est, immobile.
2. Omne corpus mutabile; non omne corpus dissolubile. [Nonnulla corpora dissolubilia.]
3. Non omne animal mortale, neque omne animal immortale.
4. Id, quod dissolubile, temporale. Id, quod manet, immutabile. Id, <quod immutabile,> sempiternum.
5. Quod semper fit, semper moriens. Quod semel generatum, nunquam patitur mortem nec immutationem.
6. Primum deus, secundum mundus, tertium homo.
7. Mundus propter hominem, homo vero propter deum.
8. Animae principium sentiens mortale, rationale vero immortale.
9. Omnis substantia immortalis, omnis substantia mutabilis.
10. Omne ens duplex, nullum entium stabile.
11. Non omnia anima moventur, omne vero, quod est, anima movet.
12. Patiens omne sensibile, <non> omne sensibile patitur.
13. Omne patiens etiam voluptate fruitur [animal mortale], non omne voluptate fruens patitur [animal sempiternum].
14. Non omne corpus morbo afficitur; omne corpus, quod morbo affici potest, dissolubile.
15. Mens in deo, ratiocinatio in homine.
16. Ratio in mente, mens impatiens.
17. Nihil in corpore verum, in incorporeo omne sincerum.
18. Omne, quod fit, mutabile; non omne, quod fit, temporale.
19. Nihil in terris boni, nihil in caelo mali.
20. Deus bonus, homo malus.
21. Bonum voluntarium, malum involuntarium.
22. Dii cupiunt bona ut bona, <homines cupiunt mala ut bona>.
23. Aequitas cum deo similitudo mentis. Aequitas lex est.
24. Tempus divinum, humana lex.
25. Malitia mundi nutrimentum, tempus hominis dissolutio.
26. Omne in caelo mutationis impatiens, omne in terris mutabile.
27. Nihil in caelo servile, nihil in terris liberum.
28. Nihil in caelo ignotum, nihil notum in terris.
29. Non participant <ea, quae in caelo, iis, quae in terris; participant> ea, quae in terris, iis, quae in caelo.
30. Omnia in caelo immaculata, omnia, quae in terris, in culpa.
31. Immortale non mortale, mortale non immortale.
32. Seminatum non utique generatum, generatum utique etiam seminatum.
33. Dissolubilis corporis tempora duo: hoc a conceptu ad generationem, illud a generatione ad mortem. Sempiterni corporis tempus a generatione unum.
34. Dissolubilia corpora augescunt et minuuntur.
35. Dissolubilis materia in contraria alteratur [mortem et generationem]; sempiterna vero aut in se aut in similia.
36. Generatio mortis humanae, mors humanae generationis causa.
37. Quod dissolvitur, <et oritur; quod oritur,> et dissolvitur.
38. Alia entium in corporibus sunt, alia in speciebus, alia in actibus. Corpus vero in speciebus, species autem et actus in corporibus sunt.
39. Immortale non participat mortali, mortale vero immortali participat.
40. Mortale ad immortale corpus non venit; immortale vero mortali praesto est.
41. Actus non sursum ferunt, sed deorsum.
42. Nihil in terris auxilio est iis, quae in caelo; omnia in caelo auxilio sunt iis, quae in terris.
43. Caelum corporum sempiternorum receptaculum; terra corporum temporalium receptaculum.
44. Terra irrationalis, caelum rationale.
45. Quae in caelo, subjacent; quae in terris, terrae superjacent.
46. Caelum primum elementum; terra ultimum elementum.
47. Providentia divinus ordo, necessitas providentiae famula.
48. Fortuna cursus sine ordine, actus simulacrum, opinio falsa.
49. Quid deus? Inexplicabile bonum. Quid homo? Mutabile malum.

1. Johannes Stobaeus 1.61.1. Fragmentum stobaeanum 11 in David Litwa, Hermetica II (Cambridge University Press, 2018). ↩︎